(1) ΓΕΝΙΚΑ
| ΣΧΟΛΗ | Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών |
|---|
| ΤΜΗΜΑ | Κοινωνιολογίας |
|---|
| ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ | Προπτυχιακό |
|---|
| ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ | 431033 |
|---|
| ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ | Κοινωνικές Θεωρίες της Επιστημονικής Γνώσης (Υ) |
|---|
| ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ |
ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΕΣ ΩΡΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ |
ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ |
| Διαλέξεις |
3 |
6 |
| ΣΥΝΟΛΟ |
3 |
6 |
| ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ | Γενικού Υποβάθρου |
|---|
| ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ | Όχι |
|---|
| ΓΛΩΣΣΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ & ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ | Ελληνικά |
|---|
| ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΤΑΙ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ERASMUS | Όχι |
|---|
| ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (URL) | https://eclass.uoa.gr/courses/SOC151/ |
|---|
(2) ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Με το πέρας του μαθήματος αναμένεται ότι οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση να:
- Αντιληφθούν τον κοινωνικό χαρακτήρα της επιστήμης και της τεχνολογίας.
- Απαλλαγούν από τις στερεοτυπικές αντιλήψεις περί επιστημονικής προόδου και από τον τεχνολογικό ντετερμινισμό.
- Αντιληφθούν την καθοριστική σημασία που παίζουν οι κοινωνικοί παράγοντες στην επιστημονική αλλαγή και στη μορφοποίηση επιστημονικών θεωριών και τεχνουργημάτων.
- Εκτιμήσουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των διαφόρων κοινωνικών θεωριών της επιστημονικής γνώσης και την καταλληλότητα καθεμιάς από αυτές για τη μελέτη συγκεκριμένων κοινωνικών φαινομένων.
- Σχεδιάσουν και να εκτελέσουν κοινωνικές και ανθρωπολογικές έρευνες σε εργαστήρια και άλλους οργανισμούς παραγωγής επιστημονικής γνώσης.
- Αποτιμήσουν κριτικά τη σημασία του έμφυλου βλέμματος στην παραγωγής επιστημονικής γνώσης και τεχνολογίας.
- Παρακολουθήσουν τις κοινωνικές τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται σε μια επιστημονική διαμάχη για την νομιμοποίηση των επιστημονικών και μεθοδολογικών αντιλήψεων καθεμιάς από τις αντιμαχόμενες πλευρές.
- Κρίνουν τον ρόλο των ειδικών και να αναδείξουν το πλέγμα των κοινωνικών σχέσεων στο οποίο θεμελιώνεται η ειδημοσύνη τους.
- Πειραματιστούν με συμμετοχικές και συμπεριληπτικές διαδικασίες παραγωγής της επιστημονικής γνώσης.
Γενικές Ικανότητες
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών
- Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
- Λήψη αποφάσεων
- Ομαδική εργασία
- Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
- Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
- Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
- Σεβασμός στη διαφορετικότητα και την πολυπλοκότητα
- Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
- Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
(3) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
Η κοινή αντίληψη για την επιστήμη την τοποθετεί στο επίκεντρο των σημαντικότερων ιστορικών αφηγημάτων του δυτικού κόσμου. Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη, αν ένας θεσμός αντιπροσωπεύει με τον χαρακτηριστικότερο τρόπο το ιδεολόγημα της προόδου, αυτός είναι η επιστήμη. Υπό αυτή την έννοια, αν θέλουμε να καταλάβουμε πώς η ανθρωπότητα κατόρθωσε να φτάσει στο επίπεδο που βρίσκεται σήμερα, ο καλύτερος τρόπος είναι να ακολουθήσουμε το νήμα που ορίζει η πρόοδος της επιστήμης.
Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1960 και μετά, η επιστήμη κατεβαίνει από το βάθρο της και ένα πλήθος ιστορικών, κοινωνιολόγων, φιλοσόφων, κοινωνικών ανθρωπολόγων κ.λπ. αρχίζουν να ανατέμνουν εκ νέου το επιστημονικό και τεχνολογικό φαινόμενο. Τώρα όχι ως πρωταγωνιστή και οδηγό της ιστορικής εξέλιξης, αλλά ως μέρος ενός πολύμορφου πλέγματος πολιτισμικών παραγόντων που συνδιαμορφώνουν και συνδιαμορφώνονται από το κοινωνικό γίγνεσθαι. Αν και τα τελευταία χρόνια το τοπίο έχει γίνει εξαιρετικά σύνθετο, το μάθημα προσπαθεί να εντοπίσει τους βασικούς άξονες αυτών των θεωρητικών εξελίξεων και να συζητήσει τις συνέπειές τους στην ιστοριογραφία και την κοινωνιολογία της επιστήμης και της τεχνολογίας.
Οι επιμέρους θεματικές ενότητες του μαθήματος έχουν ως εξής:
- Thomas Kuhn και η αλλαγή του τοπίου στην ιστοριογραφία της επιστήμης
- Η αμφισβήτηση του λειτουργισμού στην κοινωνιολογία της επιστήμης
- Η Κοινωνιολογία της Επιστημονικής Γνώσης και το Ισχυρό Πρόγραμμα
- Η κοινωνική κατασκευή της επιστημονικής και τεχνολογικής πραγματικότητα
- Θεωρία δρώντος-δικτύου
- Η Ανθρωπολογία της Επιστημονικής Γνώσης και οι Σπουδές Εργαστηρίων
- Επιστημονική γνώση και κοινωνικές διακρίσεις
- Το φύλο της τεχνολογίας και οι τεχνολογίες του φύλου
- Φεμινιστικές γνωσιολογίες της επιστήμης
- Πώς λήγουν οι επιστημονικές διαμάχες; Πειθώ και νομιμοποίηση
- Experts vs. lay people
- Επιστημονική Γνώση από τα κάτω
- Παραγωγή γνώσης στον ψηφιακό χώρο
(4) ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ & ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
| ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ | Ανάπτυξη των θεμάτων στην τάξη και συζήτηση. Διαλέξεις ιστορικών, κοινωνιολόγων, ανθρωπολόγων που ειδικεύονται στα επιμέρους θέματα του μαθήματος. Προσομοίωση σεναρίων κοινωνικής έρευνας. |
|---|
| ΧΡΗΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ |
- Χρήση οπτικοακουστικών μέσων για τη διδασκαλία
- Προβολή σχετικών ταινιών και streaming από διαδικτυακές πλατφόρμες
- Χρήση των κινητών τηλεφώνων των φοιτητών και φοιτητριών για επιτόπια έρευνα και άντληση εξειδικευμένων πληροφοριών από τον Παγκόσμιο Ιστό.
- Χρήση της πλατφόρμας e-class για επικοινωνία με τους φοιτητές και τις φοιτήτριες, καθώς και για την ανάρτηση συμπληρωματικού υλικού.
|
|---|
| Δραστηριότητα |
Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου |
| Διαλέξεις |
24 |
| Προσομοιώσεις κοινωνικής έρευνας |
15 |
| Μελέτη υποχρεωτικής βιβλιογραφίας |
41 |
| Μελέτη συμπληρωματικού υλικού και εκπόνηση εργασιών |
40 |
| Προετοιμασία για αξιολόγηση |
30 |
| Σύνολο Μαθήματος |
150 |
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ
| Περιγραφή Διαδικασίας Αξιολόγησης |
- Η διαδικασία αξιολόγησης γίνεται στην ελληνική γλώσσα με γραπτή εξέταση στο σύνολο της ύλης και έχει τη μορφή ερωτημάτων εκτεταμένης απάντησης.
- Κατά την εξέταση επιτρέπεται η χρήση βιβλίων και σημειώσεων. Επίσης, ενθαρρύνεται η συνεργασία μεταξύ των φοιτητών και των φοιτητριών για τη συλλογική επεξεργασία των ερωτημάτων.
- Η απάντηση στα ερωτήματα θεωρείται πλήρης όταν είναι πραγματολογικά ακριβής, ικανοποιητικά αιτιολογημένη και σαφώς διατυπωμένη.
|
|---|
(5) ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Προτεινόμενη Βιβλιογραφία
- Basalla, G. (1967). The Spread of Western Science: A three-stage model describes the introduction of modern science into any non-European nation. Science, 156, 611-622.
- Chalmers, A. F. (1996). Τι είναι αυτό που το λέμε Επιστήμη;, μετάφραση Γ. Φουρτούνης, επιμέλεια Α. Μπαλτάς. Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.
- Feyerabend, P. (2002). Αποχαιρετισμός στο λόγο, μετάφραση Π. Μπουρλάκης. Αθήνα: Εκκρεμές.
- Haraway, D. (1988). Situated knowledges: The science question in feminism and the privilege of partial
perspective. Feminist Studies 14, 575-599.
- Kuhn, T. S. (1987). Η δομή των επιστημονικών επαναστάσεων, εισαγωγή-επιμέλεια Β. Κάλφας, μετάφραση Γ. Γεωργακόπουλος, Β. Κάλφας. Θεσσαλονίκη: Σύγχρονα Θέματα.
- Latour, B. (2015). Science in action: How to follow scientists and engineers through society. Cambridge, MA: Harvard University Press.
- Orlans, H. (1996). Edward Shils’ beliefs about society and sociology. Minerva, 34, 23–37
- Patiniotis, Μ. (2013). Between the local and the global: History of science in the European periphery meets post-colonial studies. Centaurus, 55, 361–384.
- Roberts, L. (2009). Situating science in global history: local exchanges and networks of circulation. Itinerario, 33, 9–30.
- Sismondo, S. (2016). Εισαγωγή στις Σπουδές Επιστήμης και Τεχνολογίας, μετάφραση Βαρβάρα Σπυροπούλου, επιμέλεια Μανώλης Πατηνιώτης. Αθήνα: Liberal Books.
- Woolgar, S. (2003). Επιστήμη: Η ιδέα καθ’ αυτήν. Αθήνα: Κάτοπτρον.
- Συλλογικό (2013). Διαμορφώνοντας την τεχνολογία – Δομώντας την κοινωνία, επιστημονική επιμέλεια και επίμετρο Μιχάλης Ασημακόπουλος. Αθήνα: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις ΕΜΠ.
